Την ώρα που τα σωστικά συνεργεία συνεχίζουν να ψάχνουν για θαύματα στα ερείπια των κτιρίων στην Τουρκία, η οργή ξεχειλίζει στη θέα των ισοπεδωμένων πολυκατοικιών -πολλές εκ των οποίων νεόδμητες.
Πολλοί αδυνατούν να καταλάβουν γιατί αυτή η φυσική καταστροφή, για την οποία η Τουρκία υποτίθεται ότι προετοιμαζόταν για πάνω από 20 χρόνια, προκάλεσε τέτοια ερείπωση στα κτίρια και τις υποδομές. Όπως αναφέρει σε εκτενές ρεπορτάζ του το BBC, τα κτίρια με τις σύγχρονες μεθόδους κατασκευής θα έπρεπε να αντέξουν σεισμούς αυτής της έντασης και οι αντισεισμικοί κανονισμοί μετά τις προηγούμενες καταστροφές στη χώρα θεωρητικά θα έπρεπε να διασφαλίζουν την αντοχή των κατασκευών.
Αλλά όλα αυτά στη θεωρία, καθώς τα βίντεο από την κατάρρευση κτιρίων και οι εικόνες που θυμίζουν βομβαρδισμένο τοπίο απέδειξαν το ακριβώς αντίθετο. Στη Μαλάτεια, επί παραδείγματι, το κάτω ήμισυ μιας πολυκατοικίας κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος, αφήνοντας τους πάνω ορόφους να αιωρούνται υπό γωνία. Η οικοδόμηση είχε ολοκληρωθεί πέρυσι «σύμφωνα με τους τελευταίους αντισεισμικούς κανονισμούς» και «με πρώτης ποιότητας υλικά», όπως υποστήριζε η κατασκευάστρια εταιρεία σε διαφήμισή της στο Διαδίκτυο, που έσπευσε να αποσύρει μετά το χτύπημα του Εγκέλαδου.
![Στη δεξιά φωτογραφία ό,τι απέμεινε από πολυκατοικία που κατέρρευσε στη Μαλάτεια. Η ανέγερσή της είχε ολοκληρωθεί πέρυσι.](/sites/default/files/styles/in_article/public/article-images/2023-02/ktirio-prin-meta.jpg.webp?itok=ZgKHy9c8)
Φωτογραφίες από την Αλεξανδρέττα δείχνουν ένα άλλο νεόδμητο κτίριο να έχει μετατραπεί σε σωρό από μπάζα. Το πλαϊνό και το πίσω μέρος της 16ώροφης πολυκατοικίας, η ανέγερση της οποίας ολοκληρώθηκε το 2019, κατέρρευσε αφήνοντας μόνον ένα μικρό κομμάτι της να στέκεται ακόμη όρθιο.
![Τα ερείπια πολυκατοικίας που είχε κτιστεί το 2019 στην Αντιόχεια](/sites/default/files/styles/in_article/public/article-images/2023-02/Antakya-building-collapse.jpg?itok=EF4RRvJr)
Μια άλλη φωτογραφία από την Αντιόχεια δείχνει το μεγαλύτερο μέρος μιας 9ώροφης πολυκατοικίας -που χτίστηκε και αυτή το 2019- να έχει γκρεμιστεί. Ο ιδιοκτήτης της κατασκευαστικής Ser-Al Construction, Σερβέτ Άτλας, μιλώντας στο βρετανικό δίκτυο έκανε λόγο για... ατυχία: «Από τα εκατοντάδες κτίρια που έχτισα στην επαρχία Χατάι, δυστυχώς δύο πολυκατοικίες κατέρρευσαν», είπε, υποστηρίζοντας ότι ο σεισμός ήταν τόσο σφοδρός ώστε σχεδόν κανένα κτίριο στην πόλη δεν έμεινε ανέπαφο και κατηγορώντας κάποια ΜΜΕ ότι αναζητούν αποδιοπομπαίους τράγους.
Η μη τήρηση των αντισεισμικών οικοδομικών κανονισμών
Αλλά οι δικαιολογίες αυτές δεν αρκούν για να κατευνάσουν την οργή των σεισμοπαθών. Μολονότι οι δύο σεισμοί των 7,8 και 7,5 Ρίχτερ της Δευτέρας ήταν πολύ ισχυροί, ειδικοί εκτιμούν ότι αν τα κτίρια είχαν κατασκευαστεί σωστά, θα είχαν αντέξει.
«Η μέγιστη ένταση αυτού του σεισμού δεν ήταν απαραίτητα αρκετή για να ισοπεδωθούν καλά κατασκευασμένα κτίρια», λέει ο καθηγητής Ντέιβιντ Αλεξάντερ, ειδικός στον σχεδιασμό και τη διαχείριση έκτακτης ανάγκης στο University College του Λονδίνου.
![Σεισμόπληκτοι δίπλα στα ερείπια κτιρίων που κατέρρευσαν στο Γκόμπασι του Αντίγιαμαν της νότιας Τουρκίας](/sites/default/files/styles/in_article/public/article-images/2023-02/Golbasi-Adiyaman-people-collapsed-byilding.jpg?itok=vw59vzsw)
«Στα περισσότερα σημεία το επίπεδο δόνησης ήταν μικρότερο από το μέγιστο, επομένως μπορούμε να συμπεράνουμε από τα χιλιάδες κτίρια που κατέρρευσαν, σχεδόν όλα δεν ανταποκρίνονται σε κανέναν αναμενόμενο κατασκευαστικό κώδικα σεισμού. Οι κατασκευαστικοί κανονισμοί έχουν γίνει αυστηρότεροι μετά από προηγούμενες καταστροφές, συμπεριλαμβανομένου του σεισμού του 1999 γύρω από την πόλη Ιζμίτ, στα βορειοδυτικά της χώρας, στον οποίο έχασαν τη ζωή τους 17.000 άνθρωποι.
»Ωστόσο, οι νόμοι, συμπεριλαμβανομένων των πιο πρόσφατων προτύπων που καθορίστηκαν το 2018, δεν έχουν εφαρμοστεί παρά ελάχιστα. Ενώ σε πολλές περιπτώσεις, όπως εκείνη ενός κτιρίου που είχε υποστεί ζημιές πριν από 25 χρόνια σε άλλο σεισμό, δεν έγιναν επισκευές όπως θα έπρεπε, με αποτέλεσμα να μην αντέξουν το νέο χτύπημα του Εγκέλαδου».
Η κυβέρνηση Ερντογάν δεν επέβαλε την εφαρμογή του αντισεισμικού κώδικα
Όπως σημειώνει το BBC, η κυβέρνηση Ερντογάν στην Τουρκία χορήγησε κατά διαστήματα «κατασκευαστικές αμνηστίες» -η τελευταία το 2018- εξαιρώντας στην πράξη από την καταβολή προστίμου κτίρια που ανεγέρθηκαν χωρίς τα απαραίτητα πιστοποιητικά ασφαλείας. Υπογραμμίζει μάλιστα ότι το 2018 περισσότερα από τα μισά από κτίρια της Τουρκίας είχαν κτιστεί κατά παράβαση των οικοδομικών κανονισμών.
Σύμφωνα με την Πελίν Πινάρ Γκιριτλίογλου, επικεφαλής του παραρτήματος στην Κωνσταντινούπολη της Ένωσης Επιμελητηρίων Τούρκων Μηχανικών, Αρχιτεκτόνων και Πολεοδόμων, τέτοια «κατασκευαστική αμνηστία» είχε χορηγηθεί σε έως και 75.000 κτίρια στη ζώνη καταστροφής στη νότια Τουρκία, ενώ λίγες μέρες πριν από το τελευταίο χτύπημα του Εγκέλαδου τουρκικά ΜΜΕ ανέφεραν ότι επέκειτο η ψήφιση νέου νομοσχεδίου, που θα χορηγούσε νέα αμνηστία.
Για τον γεωλόγο Αλί Μεχμέτ Τζελάλ Σενγκόρ, η χορήγηση τέτοιων κατασκευαστικών αμνηστιών σε μια χώρα που τη διατρέχουν ρήγματα ισοδυναμεί με έγκλημα...