Για πρώτη φορά στον κόσμο, ένας άνδρας κατάφερε να ζήσει εννέα μήνες χωρίς αιμοκάθαρση, χάρη στη μεταμόσχευση ενός γενετικά τροποποιημένου νεφρού χοίρου.
O Τιμ Άντριους έπασχε από σοβαρή νεφρική νόσο τελικού σταδίου, η οποία είχε προκληθεί από διαβήτη τύπου 2. Οι πιθανότητες να λάβει ανθρώπινο νεφρό μέσα σε πέντε χρόνια ήταν μόλις 9%, ενώ ο κίνδυνος να πεθάνει ή να αφαιρεθεί από τη λίστα αναμονής ξεπερνούσε το 40%.
Χειρουργοί στις ΗΠΑ μεταμόσχευσαν με επιτυχία στον Άντριους έναν νεφρό από τη Βίλμα, ένα μικροσκοπικό χοίρο της φυλής Γιουκατάν, αφού πρώτα τροποποίησαν γενετικά το όργανο ώστε να είναι συμβατό με το ανοσοποιητικό του σύστημα.
Χάρη σε αυτόν τον νέο νεφρό, ο Άντριους δεν χρειάστηκε να υποβληθεί σε αιμοκάθαρση για εννέα μήνες – το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα – προτού αρχίσει να παρουσιάζει ανεπάρκεια και λάβει τελικά νεφρό από νεκρό ανθρώπινο δότη.
Ήταν επίσης η πρώτη φορά που νεφρός χοίρου χρησιμοποιήθηκε προσωρινά ως «γέφυρα» μέχρι μια μεταμόσχευση ανθρώπινου οργάνου.
Οι λεπτομέρειες αυτής της σημαντικής ιατρικής εξέλιξης, η οποία δημιουργεί ελπίδες για εκατομμύρια ανθρώπους των οποίων οι νεφροί έχουν πάψει να λειτουργούν, δημοσιεύτηκαν στο ιατρικό περιοδικό The Lancet.
«Ήμουν ζωντανός και είχα πολύ καιρό να νιώσω έτσι»: Τι λέει ο ασθενής μετά τη μεταμόσχευση
Ο ίδιος ο ασθενής, ο Άντριους, από το Νιου Χάμσαϊρ, περιέγραψε τη μεταμόσχευση του νεφρού του χοίρου ως «θαύμα», προσθέτοντας: «Ήμουν ζωντανός και είχα πολύ καιρό να νιώσω έτσι». Όπως είπε, μπορούσε να μαγειρεύει, να σκουπίζει με ηλεκτρική σκούπα και να κάνει μεγάλες βόλτες με τον σκύλο του, την Καπκέικ.
Η μεταμόσχευση γενετικά τροποποιημένων οργάνων χοίρου έχει προταθεί εδώ και χρόνια ως πιθανή λύση στην παγκόσμια έλλειψη οργάνων. Ωστόσο, η πρώτη μεταμόσχευση νεφρού χοίρου σε ζωντανό άνθρωπο, το 2024, ολοκληρώθηκε έπειτα από 52 ημέρες, όταν ο ασθενής πέθανε από άσχετα καρδιολογικά προβλήματα. Σύμφωνα με το The Lancet, καμία προηγούμενη μελέτη δεν είχε καταγράψει επιβίωση μοσχεύματος από ζώο σε άνθρωπο (ξενομεταμόσχευση) για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών.
Ο γενετικά τροποποιημένος χοίρος με το όνομα Βίλμα
Για την περίπτωση του Άντριους, πριν από τη μεταμόσχευση, τον Ιανουάριο του 2025, η Βίλμα, ο χοίρος, είχε υποστεί 69 γενετικές τροποποιήσεις στο γονιδίωμά της. Ορισμένες από αυτές είχαν σχεδιαστεί ώστε να αποτρέπουν την προσβολή από ιούς που θα μπορούσαν να αποτελέσουν κίνδυνο για τον άνθρωπο, ενώ άλλες είχαν στόχο να κάνουν το όργανο πιο συμβατό με τον ανθρώπινο οργανισμό, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο ανοσολογικής απόρριψης.
Και σύμφωνα με την ομάδα που πραγματοποίησε τη μεταμόσχευση στο Mass General Brigham, έναν μη κερδοσκοπικό, ολοκληρωμένο ακαδημαϊκό οργανισμό υγειονομικής περίθαλψης στη Μασαχουσέτη, ο Άντριους κατάφερε να ζήσει με τον γενετικά τροποποιημένο νεφρό για 271 ημέρες, προτού λάβει ανθρώπινο νεφρό από δότη.
Πώς η ξενομεταμόσχευση μπορεί να λειτουργήσει ως «γέφυρα»
Σύμφωνα με την ομάδα, η περίπτωσή του αποτελεί τη μακροβιότερη επιβίωση χωρίς αιμοκάθαρση μετά από ξενομεταμόσχευση νεφρού χοίρου σε ζωντανό άνθρωπο, καθώς και την πρώτη περίπτωση παγκοσμίως κατά την οποία μια τέτοια μεταμόσχευση ακολουθήθηκε από επιτυχή μετάβαση σε μεταμόσχευση ανθρώπινου νεφρού.
«Η έλλειψη οργάνων είναι η μεγαλύτερη κρίση που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή στον τομέα των μεταμοσχεύσεων», δήλωσε ο δρ. Leonardo Riella, από το Center for Transplantation Sciences και το Τμήμα Νεφρολογίας του Mass General Brigham. «Γνωρίζουμε ότι η καλύτερη θεραπευτική επιλογή για τους ασθενείς με νεφρική νόσο τελικού σταδίου που έχουν αναπτύξει νεφρική ανεπάρκεια είναι η μεταμόσχευση, αλλά απλώς δεν διαθέτουμε αρκετά ανθρώπινα όργανα για να πραγματοποιούνται οι μεταμοσχεύσεις εγκαίρως.
«Το όραμά μας είναι ότι η ξενομεταμόσχευση θα μπορούσε να συμβάλει στην κάλυψη αυτού του κενού — αρχικά λειτουργώντας ως ‘γέφυρα’, ώστε να απαλλάσσονται οι ασθενείς από την αιμοκάθαρση όσο περιμένουν έναν ανθρώπινο δότη νεφρού, και ενδεχομένως, καθώς θα επιβεβαιώνουμε τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και ανθεκτικότητα της μεθόδου, να αποτελέσει από μόνη της μια οριστική θεραπευτική επιλογή».
Η μεταμόσχευση νεφρού από νεκρό ανθρώπινο δότη
Μετά από περίπου 6 μήνες, παρουσιάστηκε βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία του νεφρού του χοίρου, η οποία εξελίχθηκε σε νεφρική ανεπάρκεια του μοσχεύματος και ο νεφρός αφαιρέθηκε εννέα μήνες μετά τη μεταμόσχευση.
Έπειτα από αρκετούς μήνες κατά τους οποίους υποβαλλόταν ξανά σε αιμοκάθαρση, ο Άντριους έλαβε νεφρό από νεκρό ανθρώπινο δότη, ο οποίος λειτούργησε καλά κατά τους έξι μήνες της παρακολούθησης, σύμφωνα με το The Lancet.
Δεν εντοπίστηκαν νέα αντισώματα κατά ανθρώπινων ιστών, γεγονός που δείχνει ότι ο νεφρός του χοίρου δεν δυσχέρανε την επιτυχή λειτουργία της μεταμόσχευσης του ανθρώπινου νεφρού. Σε κανένα στάδιο δεν ανιχνεύθηκαν ιοί χοίρων ή άλλα παθογόνα που προέρχονταν από τον χοίρο.
Η ομάδα τόνισε ότι επρόκειτο για έναν και μόνο ασθενή, χωρίς ομάδα σύγκρισης, και ότι το αποτέλεσμα ήταν αποτέλεσμα προσεκτικής επιλογής του ασθενούς και εντατικής εξειδικευμένης ιατρικής φροντίδας, η οποία ενδέχεται να μην είναι διαθέσιμη σε άλλες μονάδες υγείας.