Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναμένεται να ψηφίσει σήμερα, Παρασκευή, πρόταση του Τόγκο για την κατάργηση του παραδοσιακού χάρτη Mercator και την αντικατάστασή του από έναν χάρτη που θα αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών του Τόγκο, Ρομπέρ Ντισί, η πρωτοβουλία της χώρας του υποστηρίζεται και από τα υπόλοιπα 54 κράτη-μέλη της Αφρικανικής Ένωσης, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει τον συνολικό αριθμό των χωρών που τη στηρίζουν.
«Αυτή η συζήτηση δεν είναι πολιτική, αλλά επιστημονική, επειδή υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις. Επομένως, πρέπει όλοι να αποδεχθούμε την πραγματικότητα», δήλωσε.
Γιατί η Mercator «μικραίνει» την Αφρική
Η προβολή Mercator δημιουργήθηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Ζεράρντους Μερκάτορ, με βασικό στόχο να βοηθήσει τους ναυτικούς στη θαλάσσια πλοήγηση.
Σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, εξακολουθεί να αποτελεί το κυρίαρχο πρότυπο παγκοσμίως και χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη διακυβέρνηση.
Το πρόβλημα βρίσκεται στον τρόπο προβολής της Γης. Οι περιοχές κοντά στον Ισημερινό εμφανίζονται σημαντικά μικρότερες από το πραγματικό τους μέγεθος, ενώ οι περιοχές σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη εμφανίζονται υπερβολικά μεγάλες.
«Χαρτογραφία της αποικιοκρατίας»
Ιστορικοί και γεωγράφοι υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η προβολή Mercator συνδέεται με δυτικά στερεότυπα. Ακτιβιστές έχουν, μάλιστα, χρησιμοποιήσει τον όρο «χαρτογραφία της αποικιοκρατίας», υποστηρίζοντας ότι ο συγκεκριμένος τρόπος απεικόνισης έχει επηρεάσει, έστω και υποσυνείδητα, τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη σχετική σημασία διαφορετικών περιοχών του κόσμου, σημειώνει ο Guardian.
Κατά τους υποστηρικτές της αλλαγής, η οπτική συρρίκνωση του Παγκόσμιου Νότου και η υπερβολική διόγκωση των χωρών του Βόρειου Ημισφαιρίου έχουν ενισχύσει διαχρονικές ανισότητες σε τομείς όπως το εμπόριο, η ανάπτυξη και η εκπαίδευση.
Η εναλλακτική Equal Earth
Ένας από τους σημαντικότερους επικριτές της Mercator ήταν ο Γερμανός ιστορικός Άρνο Πίτερς, ο οποίος παρουσίασε το 1973 τον χάρτη Peters, βασισμένο στην προβολή Gall-Peters.
Σήμερα, η εκστρατεία #CorrectTheMap του Τόγκο προωθεί ως εναλλακτική την Equal Earth, μια προβολή ίσης επιφάνειας, που δημιουργήθηκε το 2018 από διεθνή ομάδα χαρτογράφων. Οι υποστηρικτές της θεωρούν ότι η χρήση της μπορεί να συμβάλει στην αλλαγή της αντίληψης για την Αφρική και στην «αποαποικιοποίηση» των εκπαιδευτικών προγραμμάτων παγκοσμίως.
Ο Τζέι Τζέι Ένοχ, ανώτερος συνεργάτης της εταιρείας γεωπολιτικών κινδύνων JS Held στο Λονδίνο, συμφωνεί ότι η Mercator υποβαθμίζει οπτικά το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής, ενώ συνέδεσε την εκστρατεία με την προσπάθεια των αφρικανικών κρατών να αποκτήσουν «μεγαλύτερη επιρροή στους παγκόσμιους θεσμούς και μεγαλύτερο έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο εκπροσωπείται η ήπειρος».
Όπως σημείωσε, η υιοθέτηση ενός χάρτη ίσης επιφάνειας «θα παρείχε μια ακριβέστερη βάση για την εκπαίδευση και την κατανόηση του κοινού, ενώ θα σηματοδοτούσε ότι η δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής δεν θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται μέσα από κληρονομημένες και παραμορφωμένες συμβάσεις», μεταδίδει το βρετανικό μέσο ενημέρωσης.
Από την απόφαση στην εφαρμογή
Το Τόγκο ελπίζει ότι η ψηφοφορία θα έχει αντίστοιχη επιτυχία με ψήφισμα που προώθησε η Γκάνα τον Μάρτιο, με τη στήριξη της Αφρικανικής Ένωσης, για την αναγνώριση του δουλεμπορίου ως «το σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 123 ψήφους υπέρ, τρεις κατά και 52 αποχές.
Η επιτυχία αυτή έχει ενισχύσει την αισιοδοξία για θετική έκβαση και στην περίπτωση του χάρτη.
Εφόσον εγκριθεί, το ψήφισμα του ΟΗΕ δεν θα είναι νομικά δεσμευτικό. Ωστόσο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγές στα σχολικά προγράμματα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι χάρτες στην καθημερινή τεχνολογία.